Ngày 28/8/2026, Bộ trưởng Bộ Công an ban hành Thông tư số 150/2026/TT-BCA quy định danh mục phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện vi phạm hành chính phải kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, so sánh trước khi đưa vào sử dụng trong Công an nhân dân ( gồm 8 điều ) , có hiệu lực kể từ ngày 28/8/2026, tạo cơ sở để quản lý chặt chẽ chất lượng, độ chính xác và điều kiện khai thác các thiết bị được sử dụng trong hoạt động nghiệp vụ. 

Thông tư số 150/2026/TT-BCA có một số nội dung cơ bản như sau: 

Thứ nhất, về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. 

Thông tư quy định danh mục các phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ phải được kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, so sánh hoặc phải bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trước khi đưa vào sử dụng trong Công an nhân dân. Các phương tiện, thiết bị này được sử dụng để phát hiện vi phạm hành chính trong nhiều lĩnh vực, gồm: trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải, hàng không dân dụng; bảo vệ môi trường; phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; phòng, chống ma túy; phòng, chống tác hại của rượu, bia; khai thác thủy sản, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nuôi trồng thủy sản và tần số vô tuyến điện. Bên cạnh việc xác định danh mục, Thông tư còn quy định trách nhiệm tập huấn, quản lý và sử dụng các phương tiện, thiết bị này. Đối tượng áp dụng bao gồm sĩ quan, hạ sĩ quan Công an nhân dân được giao quản lý, sử dụng phương tiện, thiết bị; các đơn vị thuộc Bộ Công an, Công an địa phương và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. 

Thứ hai, về nguyên tắc kiểm soát chất lượng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ. 

Một trong những yêu cầu cốt lõi của Thông tư là việc kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, so sánh phải được tiến hành chính xác, khách quan, đồng bộ, phù hợp với pháp luật về đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và các quy định pháp luật có liên quan. Phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ chỉ được đưa vào sử dụng khi đạt yêu cầu kỹ thuật theo quy định. Việc kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, so sánh phải do tổ chức có đủ điều kiện theo pháp luật chuyên ngành thực hiện. Trong quá trình quản lý, sử dụng, các đơn vị Công an phải bảo đảm tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và quy trình nghiệp vụ. Những yêu cầu này nhằm bảo đảm rằng kết quả thu được từ thiết bị có cơ sở kỹ thuật và pháp lý, góp phần nâng cao tính khách quan trong quá trình phát hiện và xử lý vi phạm hành chính. 

Thứ ba, về danh mục phương tiện, thiết bị phải kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, so sánh. 

Thông tư ban hành Phụ lục I quy định danh mục phương tiện, thiết bị trước khi đưa vào sử dụng phải thực hiện các yêu cầu về kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, so sánh theo pháp luật về đo lường và pháp luật có liên quan. Danh mục này bao gồm nhiều loại thiết bị có vai trò trực tiếp trong việc xác định các thông số kỹ thuật làm căn cứ phát hiện vi phạm. Có thể kể đến phương tiện đo độ dài; cân kiểm tra tải trọng xe cơ giới; phương tiện đo tốc độ phương tiện giao thông có ghi hình ảnh; phương tiện đo nồng độ cồn trong hơi thở; phương tiện đo khoảng cách giữa các phương tiện giao thông; phương tiện đo định vị bằng vệ tinh; thiết bị đo hiệu quả phanh xe cơ giới; phương tiện đo thủ công các thông số môi trường nước, nước thải, khí thải; thiết bị kiểm tra đầu báo cháy; thiết bị đo áp suất, nhiệt độ, cường độ âm thanh, phóng xạ, điện từ trường; thiết bị đo nồng độ bụi; các thiết bị đo, phân tích và kiểm soát tần số vô tuyến điện... 

Việc đưa các thiết bị nêu trên vào danh mục phải kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, so sánh có ý nghĩa đặc biệt đối với hoạt động xử lý vi phạm hành chính vì nhiều hành vi vi phạm chỉ có thể được xác định thông qua các kết quả đo lường hoặc dữ liệu kỹ thuật. Do vậy, độ chính xác của thiết bị và việc tuân thủ quy trình kỹ thuật là những điều kiện quan trọng góp phần bảo đảm tính khách quan, minh bạch của quá trình phát hiện vi phạm. 

Thứ tư, về nhóm phương tiện, thiết bị phải bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. 

Bên cạnh Phụ lục I, Phụ lục II của Thông tư quy định nhóm phương tiện, thiết bị trước khi đưa vào sử dụng phải bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Nhóm này bao gồm thiết bị ghi âm, ghi hình; camera nhiệt, máy chụp ảnh nhiệt; thiết bị đo, thử chất ma túy; thiết bị đánh dấu hóa chất; phương tiện đo độ khói; thiết bị phát hiện giấy tờ, tài liệu giả; thiết bị trích xuất dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình; thiết bị trích xuất dữ liệu hình ảnh từ camera trên xe ô tô kinh doanh vận tải; hệ thống giám sát, xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông; hệ thống camera giám sát an ninh, trật tự, điều hành giao thông; bộ máy quét hiện trường; máy vi tính, máy tính bảng dùng để lưu trữ kết quả thu thập được và một số hệ thống, thiết bị chuyên dụng khác. 

Thứ năm, về trách nhiệm quản lý và sử dụng. 

Thông tư xác định tương đối cụ thể hệ thống đơn vị được giao quản lý, sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, từ các cục nghiệp vụ thuộc Bộ Công an đến Công an tỉnh, thành phố, các phòng nghiệp vụ, ban, đội nghiệp vụ, tiểu đoàn Cảnh sát cơ động, trạm, đồn Công an và Công an cấp xã, phường, đặc khu theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Đơn vị quản lý phải lập sổ theo dõi, trong đó ghi nhận các thông tin cơ bản như tên, chủng loại, số seri, thời điểm trang bị, tình trạng kỹ thuật, thời gian hoạt động, bảo trì, bảo dưỡng, sửa chữa, kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm và quá trình giao nhận thiết bị. Việc sử dụng phương tiện, thiết bị phải căn cứ quyết định hoặc kế hoạch đã được người có thẩm quyền phê duyệt. 

Thông tư đã đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn và tính toàn vẹn của dữ liệu thu thập từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ. Người sử dụng không được tự ý xóa hoặc làm thay đổi dữ liệu. Khi bộ nhớ hoặc thẻ nhớ đầy, dữ liệu phải được chuyển vào máy tính của đơn vị để lưu trữ tập trung, bảo đảm an ninh, an toàn; việc xóa dữ liệu chỉ được thực hiện sau khi đã lưu trữ và phải lập biên bản, có xác nhận của người có thẩm quyền. Trước khi thiết bị được đưa đi kiểm định, hiệu chuẩn, sửa chữa hoặc khi phát hiện hư hỏng, sự cố, dữ liệu cũng phải được lưu trữ và lập biên bản theo quy định. 

Thứ sáu, về kiểm định, hiệu chuẩn trong quá trình sử dụng. 

Việc đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trước khi đưa thiết bị vào sử dụng không phải là điều kiện duy nhất. Trong quá trình sử dụng, các phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ còn phải được kiểm định, hiệu chuẩn, so sánh định kỳ theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Điều này cho thấy quản lý phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ là một quá trình liên tục, từ khâu trang bị, kiểm tra ban đầu, vận hành, bảo trì, bảo dưỡng đến kiểm định định kỳ và xử lý khi thiết bị phát sinh sự cố. 

Thứ bảy, về công tác tập huấn . 

Thông tư quy định trách nhiệm tổ chức tập huấn cho cán bộ, chiến sĩ được giao quản lý, sử dụng thiết bị. Đơn vị nghiệp vụ thuộc Bộ Công an tổ chức tập huấn khi thiết bị được trang bị lần đầu hoặc khi thiết bị có công nghệ, quy trình vận hành mới, mang tính đặc thù. Các đơn vị được giao quản lý, sử dụng có trách nhiệm tổ chức tập huấn định kỳ; Công an cấp tỉnh tổ chức tập huấn định kỳ cho cán bộ, chiến sĩ Công an cấp xã được giao sử dụng thiết bị. Hồ sơ tập huấn phải được lập và lưu trữ, gồm: kế hoạch, nội dung, thời gian tập huấn; tài liệu tập huấn; danh sách người thực hiện tập huấn; danh sách cán bộ, chiến sĩ được tập huấn; kết quả tập huấn . 

Như vậy, Thông tư số 150/2026/TT-BCA đã quy định tương đối toàn diện về phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ được sử dụng trong Công an nhân dân để phát hiện vi phạm hành chính, từ xác định danh mục, kiểm định và bảo đảm chất lượng trước khi sử dụng đến quản lý, vận hành, bảo quản, kiểm định, hiệu chuẩn, so sánh định kỳ, bảo vệ dữ liệu và tập huấn cán bộ. Việc thực hiện nghiêm túc các quy định này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả công tác nghiệp vụ mà còn bảo đảm tính chính xác, khách quan và minh bạch của thông tin, dữ liệu được sử dụng trong quá trình phát hiện, xử lý vi phạm hành chính; qua đó góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực thi pháp luật và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. 

Thế Thiện - Khoa Luật, Học viện An ninh nhân dân.